PAYRAM
KATI ΣKOTEINO
AIΘOYΣA TEXNHΣ ΠAPATHPHTHΣ

Οταν, το 1981, ο Payram αναγκάζεται να εγκαταλείψει το Ιράν, επιλέγει τη Γαλλία ως άσυλο και τη φωτογραφία ως μέσο έκφρασης. Ως πολιτικός πρόσφυγας, στερείται για πάντα το δικαίωμα εισόδου στην πατρίδα του.
Η σειρά "Κάτι σκοτεινό", που χρονολογείται από το 1993-94, έχει ως υπότιτλο "Φυλακή". Oι αναμνήσεις που ο Payram ανακαλεί σε αυτό το έργο του δεν είναι οι δικές του, αλλά της γυναίκας του που είχε φυλακιστεί. Ξεκινώντας από τις αφηγήσεις της πραγματοποιεί αυτές τις φωτογραφίες γυναικών ντυμένων στα μαύρα, που είναι χαμένες σε ένα κλειστό χώρο, άδειο και χωρίς διέξοδο, σε μία φανταστική φυλακή. O Payram δίνει ζωή σε ένα νοητό χώρο φυλάκισης. Αυτόν που μας εντοιχίζει μέσα στον ίδιο μας τον εαυτό και μας απομονώνει, διακόπτοντας κάθε επικοινωνία. Αυτόν το χώρο της απελπισίας, που γεννιέται όταν τα πάντα έχουν συντριβεί και το μέλλον δεν έχει πια μέλλον.
Τα πρόσωπα αυτών των γυναικών, με την εσωτερικότητα και την απελπισία που τα διακρίνει, υπογραμμίζονται επίσης από γλυκύτητα και νοσταλγία. Στεμμένες με ένα απαλό φως, αποσπώνται από τα ακίνητα μαύρα σώματά τους που χάνονται μέσα σε μία σκοτεινή ατμόσφαιρα. Με ένα ακόμη χάδι φωτός πάνω στα χέρια και στα πόδια, ο ανθρωπισμός και ο αισθησιασμός αυτών των γυναικών επιβάλλονται στη σιωπή. Καταδικασμένες σε εγκλεισμό, μεταφέρουν το μήνυμα της αγάπης, της ελευθερίας και της ειρήνης.
Η σκηνοθεσία του Payram είναι πολύ λιτή. Τα μόνα αντικείμενα που επιτρέπει σε ορισμένες εικόνες τα επιλέγει για το ποιητικό φορτίο που εκπέμπουν. Ένα μπουκέτο λουλούδια, ένα μήλο, έναν καθρέπτη, ένα χαλί, ένα ζευγάρι παπούτσια, αναμνηστικές φωτογραφίες. Εδώ μία γυναίκα χωρίς πρόσωπο κρατάει ένα μήλο στα χέρια της. Προσφορά εις ανάμνηση ενός ευτυχισμένου παρελθόντος.
Aλλού μία γυναίκα συνομιλεί με τον εαυτό της μέσα από τον καθρέπτη. Μέσα στην άβυσσο της μοναξιάς και της εσωτερικής διεργασίας της περισυλλογής.
Εκεί, μία άλλη γυναίκα, καθισμένη, με κομμένο το πρόσωπό της, σαν να θέλει να διατηρήσει την ανωνυμία της. Ενα ξένο νεανικό χέρι κουνά μπροστά της τη χαρούμενη φωτογραφία ενός παιδιού. Επιστροφή στις αναμνήσεις πολύτιμων στιγμών που γεμίζουν την αναγκαστική απομόνωση. Εκεί, ακόμη μία "άδεια" φωτογραφία της οποίας το κέντρο καταλαμβάνει ένας μικρός τρίφυλλος καθρέπτης. Το δεξί φύλλο αιχμαλωτίζει το φως και το τοποθετεί στο πλαίσιό του. Λευκό και πυκνό, περικυκλωμένο από μία λεπτή σκιά, είναι έτοιμο να ξεχυθεί έξω από τα όριά του για να κηλιδώσει τον χώρο.
Oρισμένες φωτογραφίες ξεφεύγουν από το σκοτάδι. Τα υποκείμενα επιπλέουν στη λευκότητα. Είναι μη πραγματικά, από τον χώρο του ονείρου και αφήνουν να υψωθεί η ελπίδα απέναντι και εναντίον όλων.
Ένας άνδρας με ένα μπουκέτο λουλούδια που έχει μαζέψει ο ίδιος, σε ένα φωτεινό πέρασμα, με το σώμα του ακουμπισμένο στον τοίχο απέναντι από έναν άλλον τοίχο. Ονειρο του καλλιτέχνη, ο οποίος εμφανίζεται μέσα στην ανάμνηση της γυναίκας του, μία πρώτη ελπίδα ανανέωσης, μέσα σ' αυτή την περίοδο μοναχικού πόνου.
Αυτές εκεί οι φωτογραφίες βγαίνουν από τα σκοτάδια. Ελευθερώνονται από αυτά για να φθάσουν στο φως και να αποδεσμευτούν από τον πόνο.
"Κάτι σκοτεινό, αλλά όχι εντελώς μαύρο, γιατί ο Patachou τη νύχτα δανείζει τα μάτια του στους τυφλούς που θα περπατήσουν στην πόλη τους".

Nadine Combet