InfoE-mailExhibitions
ISA DREYER-BOTELHO (ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ)
MEMENTO MORI: NOVE BUSTOS

25/2 - 14/3 1998
KALFAYAN GALLERY
ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 72 /225-523
ΔΕ - ΠΑ 11.00 - 14.00, 18.00 - 21.00 ΣΑ 11.00 - 15.00 ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΡΩΙ ΚΛΕΙΣΤΑ



Τα φωτογραφημένα κεφάλια είναι πολλές φορές μεγαλύτερα από το φυσικό τους μέγεθος και έχουν τυπωθεί πάνω σε λευκά σεντόνια. Τα μοντέλα, άνδρες και γυναίκες, είναι διαφορετικών ηλικιών, μεταξύ 25 και 45. Προβάλλουν γυμνά σαν κλασικές προτομές, από το ύψος των ώμων και πάνω, μέσα σ' ένα διάχυτο φωτισμό. Τα μάτια τους είναι κλειστά. Καθώς αιωρούνται από την οροφή της σκοτεινής γκαλερί, φωτισμένα από πίσω, τα σεντόνια μετατρέπονται σε διάφανες κουρτίνες ή οθόνες. Λικνίζονται απαλά με τα ρεύματα του περιβάλλοντος, σαν να εμψυχώνονται τα κεφάλια, παρά τους νεκρικούς υπαινιγμούς τους, από μια ευγενική αλλά επίμονη ζωογόνο δύναμη ­εισπνέοντας και εκπνέοντας, εισπνέοντας και εκπνέοντας. Με αυτό το τέχνασμα η φωτογραφική στιγμή, που παραδοσιακά τόσο σημαδεύει όσο και σταματά το χρόνο, φαίνεται εδώ παραδόξως να διατηρείται σε αιώρηση. Έχοντας ξεκινήσει αυτή την εργασία σαν μια μελέτη του πόνου, και του θανάτου σαν απελευθέρωση αυτού του πόνου, η Dreyer-Βotelho έχει δημιουργήσει μια σειρά από εικόνες που εμφανίζουν τον πόνο και τη γαλήνη, τη ζωή και τον θάνατο, σαν ταυτόχρονες καταστάσεις.
Αν σε ορισμένα από αυτά τα πρόσωπα πλανάται μια αόριστα οδυνηρή έκφραση, αν τα μάγουλα, το στόμα και ο λαιμός εμφανίζουν μια ταλάντευση ασυνήθιστη για κεφάλια που βλέπονται μετωπικά, αυτό συμβαίνει επειδή οι περισσότερες από τις φωτογραφίες έχουν γίνει ουσιαστικά από ψηλά, χρησιμοποιώντας την οριζόντια στάση. O στενός πλίνθος πάνω στον οποίο ζητήθηκε από τα μοντέλα να ξαπλώσουν παραμένει αθέατος, ήταν όμως αρκετά άβολος ώστε να αποτρέψει τις εκφράσεις των προσώπων από το να μεταδώσουν την αίσθηση μιας χαλαρής παράδοσης στον ύπνο. Χωρίς να επιβάλλει ανένδοτα την ιδέα του πόνου σαν μέσον οραματικής εμπειρίας, ή πραγματικά τις αναλογίες μεταξύ πόνου και ερωτισμού, η Dreyer-Botelho επιτρέπει σ' αυτές τις προτάσεις να διαχέονται στα φωτογραφικά της έργα: σαν υπονοούμενα, σαν αντιφάσεις . . .
Υποκαθιστώντας το φωτογραφικό χαρτί με σεντόνια, η Dreyer-Botelho επωφελείται ενός υλικού που είναι περισσότερο εύπλαστο και διαφανές από το χαρτί και το οποίο είναι επίσης, μεταφορικά, περισσότερο ελαστικό, αφού κυριαρχείται από ένα πλήθος υπαινιγμών πέρα από τη χρήση του σαν υλικό υποστήριξης: έχοντας συλληφθεί ανάμεσα σε σεντόνια, πολλοί, αν όχι όλοι μας, έχουμε γεννηθεί σ' ένα κρεβάτι και, αν είμαστε τυχεροί, πεθαίνουμε επίσης μέσα σε σεντόνια. Το σεντόνι ελάχιστα μπορεί επίσης να αποκρύψει την αντιστοιχία του με το σάβανο. Στις λευκές πτυχώσεις του σεντονιού λοιπόν κρύβονται οι υπαινιγμοί των αρχών, των λίγων αληθειών της ζωής: του έρωτα, της γέννησης, του θανάτου. Αναλογίζεται κανείς αναπόφευκτα άλλες περιστάσεις τέτοιας συγχώνευσης μιας εικόνας με το υλικό υποστήριξής της: τις μάσκες θανάτου και τα θρησκευτικά λείψανα.
Όπως ακριβώς οι φωτογραφίες, οι νεκρώσιμες μάσκες αντιπροσωπεύουν μια απόπειρα σταματήματος του χρόνου. Η νεκρώσιμη μάσκα χρησιμεύει, στους ζωντανούς, σαν υπόμνηση του νεκρού σ' αυτή την οριακή στιγμή μετάβασης. Όπως η μάσκα θανάτου, η δύναμη του λείψανου βρίσκεται στη συνάφειά του με το σώμα του αποθανόντος, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ενός καθαγιασμένου σώματος. Περισσότερο αξιοσημείωτο, σαν παράδειγμα τέτοιου λειψάνου, είναι το sudarium ή πέπλο της Βερονίκης, που συχνά εμφανίζεται σε παραδοσιακούς πίνακες του Χριστού στο δρόμο προς το Γολγοθά. Μέσα από την ανάμιξη εικόνας και υλικού υποστήριξης, οι κυματισμοί των σεντονιών γίνονται επίσης ρυτίδες στην αναπαριστώμενη επιδερμίδα: προαναγγέλλοντας μια κατάσταση μελλοντικής παρακμής, επικαλούνται έτσι το πέρασμα του χρόνου που είναι αμείλικτο όσο και γραμμικό. Η μορφή του θανάτου που πλανάται πάνω από μια τέτοια αντίληψη του γραμμικού χρόνου, εμποτίζει αυτά τα κεφάλια με τη λειτουργία του memento mori, μιας υπόμνησης της θνητότητας.
Μέσα από τα κλειστά μάτια των ανθρώπων που ποζάρουν, η Dreyer-Botelho επικαλείται όχι μόνο το θάνατο και τον ύπνο, αλλά επίσης μια αντίσταση στη δική μας αδιάκριτη ματιά, ένα φράγμα ή εμπόδιο στην μαινόμενη δύναμη της ίδιας της όρασης. Τα αόριστα αυτά κεφάλια όχι μόνο αναστέλλουν τη διχοτόμηση μεταξύ ύπνου και ξύπνιου, μεταξύ ζωής και θανάτου, αλλά ακόμη, αρνούμενα να εμπλακούν με τη δική μας ματιά, μοιάζοντας να κοιτούν εσωτερικά, αντιστέκονται πεισματικά στην έρευνα και την περάτωση κάθε οριστικής ερμηνείας.

Ruth Rosengarten

H Isa Dreyer-Botelho γεννήθηκε το 1958 στη Braga της Πορτογααλίας. Tο 1981 πήρε πτυχίο Διεθνών Σχέσεων και μετά συνέχισε τις σπουδές της στη Bόννη και το Bερολίνο. Tο 1994 ολοκλήρωσε σπουδές φωτογραφίας στο AR.CO. της Λισαβώνας και συνέχισε σπουδές στο Royal College of Arts του Λονδίνου με υποτροφία του Iδρύματος Gulbekian. Aπό το 1995 ζεί στη Θεσσαλονίκη. H παρούσα εργασία της είναι το πρώτο της έργο εκτος ύφους φωτογραφίας-ντοκουμέντου.

Προηγούμενη έκθεσηΕπόμενη έκθεση