InfoE-mailExhibitions
ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΟΣΧΟΒΗ (ΕΛΛΑΣ)
RUS IN URBE
16-28 /2 1998
ΑΙΘΟΥΣΑ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ Χ.Α.Ν.Θ
ΠΛΑΤΕΙΑ Χ.Α.Ν.Θ / 251-007
ΔΕ-ΠΑ 10.00-14.00 17.00-21.00 ΣΑ 10.00-14.00



Ο καιρός περνά

Γνωρίζουμε ότι ο καιρός περνά μαζί με κάθε του συμβάν. Ελάχιστες έντονα βιωμένες ή τρομακτικές στιγμές μένουν στη μνήμη, ενώ οι υπόλοιπες διασκορπίζονται στo μέγα συνεχές του παρελθόντος χρόνου. Ανταποκρινόμαστε σε αυτό το πρόβλημα σχολιάζοντας το είδος των στιγμών που περνούν σχεδόν πριν αναγνωριστούν. Τον 17ο αιώνα, για παράδειγμα, ένας σχεδιαστής όπως ο Guernico επέλεξε να σχολιάσει αυτές τις ματιές και αντιδράσεις ­ενώ παράλληλα και οι περισσότεροι σύγχρονοί του (Rembrandt, Rubens κ.α). ειδικεύτηκαν σε στιγμιαίες χειρονομίες. Η φωτογραφία, ιδίως από το 1930 και μετά, μπορούσε να καταγράφει γεγονότα κατά την εξέλιξή τους με τέτοια ευκολία που οι φωτογράφοι προσπάθησαν να αντισταθμίσουν αυτή την ευχέρεια πρόσβασης. H αποφασιστική στιγμή , συγκεκριμένα, στόχευε στην εικονογράφιση τέτοιων περιστατικών, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι μπορούν να προεικονιστούν.

Η αποφασιστική στιγμή λοιπόν, ήταν ένα παρεπόμενο και υπεδείκνυε ότι η τετριμμένη επιφάνεια της ζωής μπορεί να ανιχνευτεί για την ιστορική ή κοινωνική της σημασία. Ήταν ένα κατασκεύασμα των δεκαετιών του '20 και του '30, όταν δηλαδή επικρατούσε μια γενικότερη πίστη στην εξέλιξη της Ιστορίας. Εκείνη την εποχή, όλοι συμμετείχαν στην Ιστορία, ενώ οι εκπρόσωποι αυτής μπορούσαν να βρεθούν το ίδιο εύκολα στους δρόμους της Χάγης, της Γενεύης, του Παρισιού ή του Βερολίνου. Τότε επινοήθηκε ένα ενιαίο κοινό που υπηρετούνταν από εφημερίδες και ραδιοφωνικά συστήματα. Η αντίληψη αυτή που διήρκησε μέχρι το 1950, επικύρωνε τη φωτογραφία στιγμών βγαλμένων από τη ζωή. Με την έναρξη όμως της μετα-μοντέρνας εποχής, και την ποικιλία των δημοσίων περιστατικών από τη ζωή στους δρόμους, το κύρος αυτών των εικόνων εξάσθένησε.

Οι φωτογραφίες της Αλεξάνδρας Μόσχοβη, συνεχίζουν την ιστορία. Καταγράφουν μεν τη στιγμή αλλά πρόκειται για ένα συγκεκριμένο είδος στιγμών που, τόσο βραχύβιες και εφήμερες, διαφεύγουν της προσοχής μας γενικά. Πεζοί περνούν κάτω από τα δέντρα, ενώ ένας μοτοσυκλετιστής στρίβει σε μια διάβαση ενός πάρκου. Έχετε δει ανάλογες ερμηνείες αυτού με περισσότερους ανθρώπους να αποδίδονται από τον Σερά. Στους πίνακές του από την Παρισινή ανάπαυλα, υπάρχει πάντα διάχυτη η πρόσκληση να συμπληρώσει κανείς την σκηνή, και να φανταστεί ­χρησιμοποιώντας τα στοιχεία που είναι διάσπαρτα στην εκάστοτε εικόνα­ το όλον. Η τέχνη του Σερά ανήκει σε αυτό που κάποτε ονομάστηκε hot art υπό την έννοια ότι το κοινό της καλούνταν να ψάξει και να φανταστεί το αυθεντικό. Αυτές οι φωτογραφίες ανήκουν στην ίδια κατηγορία, μόνο περισσότερο αφού οι ζητούμενες ενδείξεις δίδονται πιο αραιά. Καθώς είναι πιο αλλοιωμένες από τις εικόνες του Σερά σε σχέση με το πρωτότυπό τους, η διαδικασία επανασύνδεσης των επιμέρους στοιχείων είναι πιο απαιτητική. Οι εικόνες αυτές σας ζητούν να συλλογιστείτε πως είναι, για παράδειγμα, να κινείται κανείς σε ένα πάρκο κάτω από τη σκιά των δέντρων ή να υπολογίζει την απόσταση από μια σειρά παγκάκια σε διάταξη. Έχουν μια συγκεκριμένη ατμόσφαιρα που όμως έχει τόσο μεταβληθεί από την διαδικασία σε σημείο ώστε το πρωτότυπο απλά εικάζεται. Σας προσκαλούν, επίσης, να συλλογιστείτε τη στιγμή και τη σχετική σημασία της. Μπορεί άραγε η φιγούρα μιας κίσσας που διασχίζει αργά το χορτάρι να είναι περιστατικό άξιο αφήγησης; Για να απαντήσετε θα πρέπει να ανατρέξετε στην τάξη συγκεκριμένων περιστατικών και στο πως αυτά τραβούν την προσοχή σας.

Τι ακριβώς είναι σημαντικό ή αρκετά σημαντικό ώστε να καταγραφεί στο φιλμ; Το τοπίο από τη μια πλευρά, συνήθως υποθέτει ότι υπάρχει ένα είδος μεγαλοπρέπειας στη φύση, και αντίστοιχο συναίσθημα απέναντι στα βουνά και τα δάση. Από την άλλη πλευρά, το ντοκουμέντο υποθέτει ότι το ανθρώπινο στοιχείο είναι συναρπαστικό από μόνο του με όλα του τα παρελκόμενα - συνήθειες, συναντήσεις, ενδυμασίες. Οι φωτογραφίες αυτές δεν έχουν τίποτα από όλα αυτά. Αναπαριστούν το τοπίο αλλά όχι το είδος που θα προκαλούσε έντονα συναισθήματα και παρουσιάζουν την ανθρωπότητα σαν αυτή να αποτελείται από περαστικούς απεσπασμένους από το κοινωνικό υπόβαθρο. Είναι στην ουσία, μια μετα- ιστορική τέχνη, μια τέχνη που παραδέχεται ότι η Ιστορία υπήρξε κάποτε, γιατί τα μέρη μοιάζουν θεατρικά αλλά έρημα και κατακευασμένα για ένα έργο όπου οι πρωταγωνιστές κυρίως κάθονται, περιμένουν ή περπατούν. Τώρα όμως, η Ιστορία έχει πλέον αποτραβηχθεί από το προσκήνιο αφήνοντας μόνο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που δεν έχουν αναγνωστεί ή ληφθεί υπ ' όψη στο πάρκο.

Δεν υπάρχει φωτογραφία σαν αυτή, καμιά που να ενδιαφέρεται να δείξει μια κίσσα να περπατά σκοπίμως στο γρασίδι. Έχετε βρεθεί εκεί, αλλά πιθανώς δεν σταθήκατε αρκετά για να παρατηρήσετε το φως κάτω από τα δέντρα. Οι εικόνες αυτές είναι απομεινάρια από τον ιστό της ζωής, είναι αυτό που μένει όταν έχουμε αναγνωρίσει το βασικό μοτίβο και το έχουμε συγκρίνει με τα επίσημα απογεγραμμένα αντικείμενα.

Μια σημείωση:
Αυτές οι εικόνες είναι χωρίς θέμα... τουλάχιστον όπως ένα θέμα μπορεί να αναγνωριστεί. Ο καθένας είναι ελεύθερος να ονειρευτεί και να φαντασιωθεί. Ίσως το θέμα τους να είναι ότι δεν έχουν αναγνωρίσιμο θέμα ή ένα ζήτημα στο οποίο να μπορεί κανείς να αντιστοιχίσει μια φράση. Είναι ανατρεπτικές υπό την έννοια ότι υπονομεύουν όποια ιδέα του ηρωικού ή του απλά σοβαρού. Στρέφουν την προσοχή στο να μην κάνεις τίποτα ή σχεδόν τίποτα. Είναι βέβαια τμήμα των πάρκων με περιοχές που έχουν σχεδιαστεί και αποτελούν μέρος του πολιτισμού, αλλά παρουσιάζουν αυτά τα μέρη κατοικημένα από τις πιο εύθραστες υπάρξεις που τυχαία βρίσκονται εκεί αλλά που θα μπορούσαν να είναι κάπου αλλού και σύντομα θα είναι κάπου αλλού. Η ζωή συνεχίζεται, προτείνουν, αλλά ανεμπόδιστα και μερικές φορές όμορφα - κάποια στιγμή ένα λευκό πουλί περνά βιαστικά όπως μια ψυχή που εγκαταλείπει το σώμα. Ναι, είναι όμορφα ανάμεσα στα δέντρα, αλλά δεν είναι απαραίτητα αυτός ο στόχος. Αυτές οι εικόνες είναι υπενθύμιση ενός άλλου τρόπου ύπαρξης από όπου η ανοητολογία των τοποθετήσεων και των κατατάξεων έχει αποσπαστεί. Είναι λογικές και μεθοδικές. Ρωτούν τι είναι ακριβώς αυτό που προσέχετε και από το οποίο αντλείτε ευχαρίστηση. Ερωτικές, με τρόπο διακριτικό, αναφορικά με ένα κόσμο που μόλις σαρώθηκε από ένα βλέμμα.

Ian Jeffrey

Η Αλεξάνδρα Μόσχοβη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1971 και σπούδασε φωτογραφία στο Τμήμα Φωτογραφίας του Τ.Ε.Ι. Αθήνας. Πρόσφατα ολοκλήρωσε μεταπτυχιακό πρόγραμμα με τίτλο MA in Image and Communication στο Goldsmiths College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Ασχολείται με τη δημιουργική φωτογραφία και τη θεωρία της εικόνας γενικότερα.

Προηγούμενη έκθεσηΕπόμενη έκθεση