MASSIMO TOSELLO
ΠOPTPAITO ENOΣ XΩPIOY
Eπιμέλεια: Angelo schwarz
AIΘOYΣA"ALBERTO SAVINIO"
ITAΛIKO MOPΦΩTIKO INΣTITOYTO



Στον κόσμο υπάρχουν πάμπολλες μικρές κοινότητες. Σκέφτομαι πόσο θα ήταν σημαντικό για όλους μας αν μπορούσαμε να έχουμε για κάποιες απ' αυτές-για κάθε μια τους-ένα σύνολο, έστω και μικρό, πορτραίτων των κατοίκων τους, παρμένων και ξαναδοσμένων στο περιβάλλον της καθημερινής τους εργασίας ή στο περιβάλλον εκείνο μέσα στο οποίο μερικοί απ' αυτούς ασκούν εκείνες τις δημόσιες λειτουργίες μέσα από τις οποίες επιτυγχάνεται η διαχείριση μίας κοινότητας. Έτσι σκέφθηκα να πραγματοποιήσω, ας το πούμε έτσι, το συλλογικό πορτραίτο μίας μικρής κοινότητας, εκείνης ενός χωριού χιλίων πενήντα κατοίκων, του Teolo, όπου όχι μόνο πέρασα τα παιδικά μου χρόνια, αλλά έχω και το φωτογραφικό μου εργαστήριο και, εδώ και λίγο καιρό, επέστρεψα για να κατοικήσω. Η ιδέα που είχα δεν είναι και τόσο πρωτότυπη, αλλά θα μπορούσε να έχει κάποια πρωτοτυπία αν και άλλοι φωτογράφοι πραγματοποιούσαν άλλες συλλογές πορτραίτων μικρών κοινοτήτων, και εάν αυτές συλλέγονταν σε ένα ψηφιακό αρχείο στο οποίο θα είχε πρόσβαση ο καθένας. Με τις σημερινές τεχνολογίες ένα τέτοιο επιχείρημα δεν μοιάζει τιτάνιο, ακόμη κι αν μοιάζουν σήμερα τιτάνια κάποια επιχειρήματα που χθες δεν ήταν παρά το προϊόν λίγης καλής θέλησης και κάποιας διανοητικής και υλικής γενναιοδωρίας. Για την πραγματοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν σαν πρώτα σημεία αναφοράς το φωτογραφικό έργο του August Sander, οι φωτογραφίες της Margaret Bourke-White και τα κείμενα του Erskine Caldwell από το βιβλίο You have seen their faces, οι φωτογραφίες του Paul Strand και τα κείμενα του Cesare Zavattini από το βιβλίο Un paese, τα πορτραίτα διασήμων προσωπικοτήτων έτσι όπως αποδόθηκαν από το Arnold Newman. Το να πάρει κανείς σαν σημεία αναφοράς κάποια προηγούμενα δεν σημαίνει πλήρη αποδοχή όσων αυτά μεταφέρουν και σημαίνουν. Από τον Sander με ενδιαφέρει η έντονη απεικόνιση μίας ανθρώπινης ταυτότητας, αλλά όχι η απαίτηση αναπαράστασης, μέσο ενός συνόλου πορτραίτων, των ανθρώπων αυτού ή του άλλου αιώνα. Προσωπικά με ενδιαφέρει περισσότερο εκείνο που είναι σχετικό, και που με κάποιες δυσκολίες καταφέρνω καμία φορά να καταλάβω, παρά εκείνο που είναι απόλυτο. Από τους Margaret Bourke-White και Erskine Caldwell, για να συνεχίσουμε, με ενδιαφέρει η επιλογή στρατοπέδου, η προσοχή που δείχνουν απέναντι σ' εκείνα τα κοινωνικά υποκείμενα που, κάθε τόσο, πληρώνουν το υψηλότερο τίμημα των διαφόρων οικονομικών και πολιτικών κρίσεων. Από τους Strand και Zavattini με ενδιαφέρει η τεκμηριωμένη απόδειξη, μέσα από το βιβλίο τους, του πλούτου των συχνά αγνώστων σε εμάς "μικρών κόσμων των ανθρώπων", γιατί συχνά όποιος έχει ικανότητες και ταλέντο φροντίζει περισσότερο να δίνει μαθήματα παρά να παίρνει μαθήματα απ' τους άλλους. Όσον αφορά τον Newman, θα μου άρεζε να δανειστώ την επαγγελματικότητα με την οποία απεικονίζει διάσημες προσωπικότητες για να κάνω τα πορτραίτα εκείνων που, όπως συχνά λεει ο Angelo Schwarz, "πεθαίνουν δύο φορές", δηλαδή μία για το ληξιαρχείο και μία για τη μνήμη, όχι τόσο εκείνων που μένουν αλλά κυρίως, για να το πω με τα λόγια του μεσαιωνιστή Jacques Le Goff, για εκείνη την επιστημονική μορφή μνήμης που είναι η ιστορία". M. T.

Ο Massimo Tosello γεννήθηκε στην Πάντοβα το 1954. Μετά την αποφοίτησή του από το θετικής κατεύθυνσης λύκειο σπουδάζει Αστροφυσική στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβα και, ταυτόχρονα, αποκτά το Δίπλωμα Ηλεκτρονικής Μουσικής του Ωδείου της Πάντοβα. Από το 1979 ως το 1983 είναι ανταποκριτής των δημοσιογραφικών πρακτoρείων ANSA και Associated Press. Ανάμεσα στα βιβλία που εξέδωσε, το La casa veneziana nella storia della citta dalle origini all'Ottocento (Το βενετσιάνικο σπίτι στην ιστορία της πόλης από τις αρχές ως τον 19ο αι.) (εκδ. Marsillio, Βενετία 1986), κερδίζει με την πρώτη του έκδοση το ευρωπαϊκό βραβείο ως καλύτερο αρχιτεκτονικό βιβλίο. Από το 1995 είναι εντεταλμένος καθηγητής στο Τμήμα Φωτογραφίας της Ακαδημίας Καλών Τεχνών του Ουρμπίνο.