NIKOΣ MAPKOY
ΓAIO-METPIEΣ
AIΘOYΣA TEXNHΣ TEPPAKOTTA



Στις πανοραμικές φωτογραφίες του Νίκου Μάρκου η θέα του τοπίου προεκτείνει τον ορίζοντα ενώ παράλληλα καθιστά τον οριζόντιο προσανατολισμό ένα είδος οπτικού μοτίβου. Σε ορισμένες φωτογραφίες, για παράδειγμα, το τοπίο μοιάζει να συρρικνώνεται στις περιοχές που διασχίζει η γραμμή του ορίζοντα: ένας μαντρότοιχος, ένας βράχος, αλλά και απομακρυσμένα βουνά ορθώνονται ελάχιστα πάνω από την επιφάνεια της γης. Σε άλλες πάλι φωτογραφίες τον φυσικό ορίζοντα υποκαθιστά η οριζόντια παράθεση φυσικών ή τεχνητών στοιχείων, όπως μια συστοιχία δέντρων, η ή οροφή ενός θερμοκηπίου. Οι οριζόντιες γραμμές καθώς διασταυρώνονται με άλλες, διαγώνιες, κατακόρυφες ή καμπύλες, χαράσσουν στο φωτογραφικό κάδρο ένα στέρεα δομημένο σχέδιο, προβάλλοντας ξεκάθαρα μια συνθετικά λεπτόλογη μεταφορά του φυσικού χώρου σε φωτογραφική εικόνα.
Η οπτική αυτή διατύπωση δίνει στις φωτογραφίες του Νίκου Μάρκου μια σαρκαστική χροιά: οι φωτογραφίες του μοιάζουν με τοπία ενός πλασματικού κόσμου όπου βασιλεύει η τάξη και η οργάνωση, όπου η παραμικρή ανθρώπινη παρέμβαση αξιοποιείται ανάλογα, όπου ημιτελείς κατασκευές, γκρεμισμένα κτίσματα, εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα, σωροί σκουπιδιών και οικιακές ηλεκτρικές συσκευές υποκαθιστούν τα φυσικά στοιχεία της υπαίθρου. Πρόκειται εδώ για μια ερμηνεία του φυσικού περιβάλλοντος που ταυτόχρονα υπονομεύει την παραδοσιακή αισθητική του τοπίου.
Το τοπίο είναι μια πολιτισμικά επεξεργασμένη εικόνα της φύσης, η απεικόνιση της ιδέας που άτομα και κοινωνίες σχηματίζουν για το φυσικό τους περιβάλλον. Η αντίληψη ενός φυσικού περιβάλλοντος διαχρονικά απόμακρου και αμόλυντου, συνήθως αναδεικνύεται φωτογραφικά με την κρυστάλλινη διαύγεια της ατμόσφαιρας και την προσεκτική επιλογή της γωνίας λήψης έτσι ώστε να εξαιρεθεί από το φωτογραφικό κάδρο οτιδήποτε θα μπορούσε να μαρτυρήσει την ανθρώπινη παρουσία. Το αντίθετο συμβαίνει στις φωτογραφίες του Νίκου Μάρκου όπου η αμφισβήτηση της αντίληψης του "άσπιλου" τοπίου, οδηγεί στην ανατροπή της σχέσης φυσικών στοιχείων και ανθρώπινης παρέμβασης: αινιγματικές κατασκευές, των οποίων η κλίμακα είναι συχνά δύσκολο να προσδιορισθεί, ορθώνονται στο κέντρο του φωτογραφημένου πεδίου, δίνοντας την εντύπωση πως το φυσικό περιβάλλον έχει διαμορφωθεί ειδικά για να προβάλλει αυτές ως μνημεία. Είναι η εικόνα μιας φύσης κατακτημένης και υποταγμένης. Ένα μελαγχολικό τοπίο, μια καθόλου αισιόδοξη ανάγνωση που είναι όμως ρεαλιστική και φωτογραφικά πειστική.

Kωστής Aντωνιάδης
περιοδικό Eyeline contemporary visual arts, Νο38 1998/1999