ΓIANNHΣ ΣTAΘATOΣ
TO BIBΛIO TΩN XAMENΩN ΠOΛEΩN
LOLA NIKOLAOU GALLERY





Λίγες διηγήσεις συναρπάζουν όσο οι ιστορίες των χαμένων πόλεων: πόλεις χαμένες στην έρημο, πόλεις που θάφτηκαν σε εκρήξεις ηφαιστείων, πόλεις που τις καταβρόχθισε η ζούγκλα ή που έσβησαν από τη μνήμη του ανθρώπου. Το Βιβλίο των Χαμένων Πόλεων του Γιάννη Σταθάτου παρουσιάζει αμφίβολες και αποσπασματικές μαρτυρίες σχετικά με την επιβίωση τοποθεσιών όπως η Δαιδάλα, πόλης που ιδρύθηκε από Κρήτες μισθοφόρους του Μεγάλου Αλεξάνδρου βαθιά στα βουνά του Αφγανιστάν. Σχετικά με τη Δαιδάλα, ένα ίσως αναξιόπιστο Κινέζικο χειρόγραφο του Δ' μ.Χ. αιώνα μιλάει για ιερό ανθρωποκυνηγητό στα βάθη κάποιου σκοτεινού μαιάνδρου, ενώ ο Ψευδο-Αριστέας γράφει για έναν υπόγειο ναό, "κάθε μια από τις επτά αίθουσες του οποίου έχει επτά θύρες, πίσω από κάθε μία των οποίων, με μία μοναδική εξαίρεση, στέκονται ιερείς με τον λώρο του στραγγαλιστή".

Μαθαίνουμε επίσης για την Αζαναθκόνα, τη χαμένη πόλη των καραβανιών με τις μυστήριες τελετές του θερινού ηλιοστασίου? για τη Βουκεφάλα παρά τον Υδάσπη ποταμό, όπου σύμφωνα με το Σανσκριτικό αστρολογικό κείμενο Γιούγκα-Πούρανα, οι Γιαβάνα έτρεφαν τα άλογα του διαβόλου? και για την Γκαουζάκα της Ταυρίδας, τελευταίος επισκέπτης της οποίας ήταν ο Λονδρέζος έμπορας Άντονη Τζένκινσον το 1561, φέρνοντας του χαιρετισμούς της Ελισάβετ Α'.

Το Βιβλίο των Χαμένων Πόλεων παίζει με τη φύση της φωτογραφικής εικόνας, με το κύρος του κειμένου και με την αμφίρροπη ιδιότητα της ιστορικής μαρτυρίας. Είναι επίσης σχόλιο πάνω στην κατασκευή και την ερμηνεία του τοπίου, και τον τρόπο με τον οποίο η ανάγνωση του τοπίου επηρεάζεται από την ιστορία. Τέλος, όπως και η ίδια η ιστορία, είναι ένας λαβύρινθος όπου αλήθεια και ψέμα συνυφαίνονται.

Ο διακεκριμένος καλλιτέχνης Joan Fontcuberta έχει γράψει μεταξύ άλλων στο περιοδικό Camerawork του Σαν Φρανσίσκο: "Ο Γιάννης Σταθάτος παίρνει τα ινία από τον Μάρκο Πόλο και μας διηγείται, πολλούς αιώνες αργότερα, τη μοίρα της Δαιδάλας και της Γκαουζάκας, της Τιγρανοκέρτας και της Αρκιότιδος. Στο Βιβλίο των Χαμένων Πόλεων, ο Σταθάτος παρουσιάζει, με φωτογραφίες και κείμενα, έναν Μπορχεζιανό λαβύρινθο...", ενώ ο κριτικός Jean-Christian Fleury γράφει στο Photographies Magazine: "Μεταξύ πραγματικού και φανταστικού, ο Γιάννης Σταθάτος εισάγει άπειρες λεπτές αποχρώσεις που τελικά υποσκάπτουν και τις δύο αυτές έννοιες. Θρύλοι, ιστορικά γεγονότα και επινοήσεις ανακατεύονται και αλληλεπιδρούν, όπως ακριβώς εικόνα και κείμενο νομιμοποιούνται αμοιβαία: περιστρεφόμενο γύρω από τον ίδιο του τον άξονα, ολόκληρο το σύστημα μετατρέπεται τελικά σε μηχανή παραγωγής ποιήσεως".

Το Βιβλίο των Χαμένων Πόλεων αποτελείται από φωτισμένες έγχρωμες διαφάνειες τοποθετημένες σε ξύλινα κουτιά 130 χ 45 χ 10 εκ? η κάθε μία συνοδεύεται από ένα κείμενο και από ένα σχηματικό χάρτη. Το έργο αυτό ήταν αρχικά παραγγελία του Διεθνούς Φωτογραφικού Φεστιβάλ της Άρλ, όπου και πρωτοπαρουσιάσθηκε, ενώ έκτοτε έχει παρουσιασθεί με επιτυχία στο Παρίσι και το Λονδίνο.